(1) Isasaulo ng mga mag-aaral ang 1 Peter 3:15.

(2) Isasaulo ng mga mag-aaral ang isang kahulugan ng apologetics na Kristiyano.

(3) Talakayin ang bawat tanong na may markang ►.

(4) Itanong ang bawat Tanong sa Pagbabalik-Aral sa panahon ng leksiyon at muli sa pagkatapos ng klase.

Si Jia ay isang kabataang Kristiyano sa Taipei. Isang taon na siyang Kristiyano.  Sa nakalipas na ilang buwan, sinisikap niyang ibahagi ang Mabuting Balita sa kanyang kapitbahay na si Lee. Hindi mananampalataya si Lee at gusto niyang tanungin si Jia ng mahihirap na tanong. Kung minsan, iniisip ni Jia na si Lee ay may tunay na pag-aalinlangan at naghahanap ng katotohanan; at kung minsan, iniisip niya na gusto lamang nitong makipagtalo sa kanya. Gayunman, anuman ang nag-uudyok kay Lee upang magtanong, sinisikap ni Jia na maging magalang at magpakita dito ng Kristiyanong pag-ibig. Kahit bilang isang bagong mananampalataya, nalalaman niya na hindi lamang ang kaniyang pag-iisip, kundi gayundin ang kaniyang espiritu ay dapat maging larawan ni Jesus sa kanyang kapitbahay.[1]

Sa linggong ito, masayang lumapit si Lee kay Jia. Mula sa internet, nakakita ito ng listahan ng sampung tanong upang “lituhin ang mga Kristiyano”.  Sinabi ng website na, “Walang Kristiyano ang makasasagot sa mga tanong na ito. Patutunayan ng mga tanong na ito na hindi mapagkakatiwalaan ang Biblia.”

Ang sabi ni Lee, “Jia, mayroon akong katanungan para sa iyo.  Sinasabi mo na ang Biblia ay Salita ng Dios at hindi maaaring magkaroon ng pagkakamali.  Sinasabi sa Marcos 15:25 na si Jesus ay ipinako sa krus sa ikatlong oras; iyon ay 9:00 a.m. Sa John 19:14 sinabi na hindi ipinahayag ni Pilato ang kanyang hatol hanggang sa ika-anim na oras; iyon ay 12:00 p.m.  Kung ang Biblia ay Salita ng Dios, bakit hindi magkatugma ang mga talatang ito?”

► Kung hihingi ng tulong sa iyo si Jia, ano ang iyong magiging tugon? Matatakot ka ba na nakatagpo si Lee ng kamalian sa Biblia?  Mahalaga ba na kaya nating ipagtanggol ang ating pananampalataya?

[1] Ang nilalaman ng kursong ito ay isinulat ni Dr. Mark Bird, Professor of Theology sa God’s Bible School and College sa Cincinnati, Ohio. Karamihan sa mga materyales  ay inilathala  bilang  Defending Your Faith (Kentucky: Answers in Genesis, 2007) at ginamit nang may pahintulot mula sa tagapaglathala. Ang  Defending Your Faith ay  makukuha sa Answers in Genesis at PO Box 510, Hebron, Kentucky, 41048. Maaari itong orderin sa  online sa https://answersingenesis.org/store/product/defending-your-faith-leaders-guide/?sku=10-2-263.

Bago natin simulan ang pag-aaral ng apologetics, dapat nating bigyang kahulugan ang salita.  Ang apologetics ay hinango sa salitang “apology”.  Sa karaniwang gamit ng salita ngayon, ang “apologize” ay nangangahulugan na humingi ng paumanhin para sa isang bagay.

Gayunman, sa orihinal, ang salitang “apologize” ay nagtataglay ng naiibang kahulugan kaysa ngayon. Sa sinaunang panahon, ang pag-apologize para sa pananampalataya ay nangangahulugang “ipagtanggol ang sariling pananampalataya”.  Ang pag-apologize ay ang pagbibigay-katwiran sa iyong mga pinaniniwalaan.

Isaulo ang kahulugang ito ng Kristiyanong apologetics:  Ang Kristiyanong apologetics ay ang paghaharap ng mga patunay para sa katotohanan ng pananampalatayang Kristiyano.

Nahikayat si D. James Kennedy upang sumulat ng isang libro tungkol sa apologetics matapos makinig sa isang radio talk show. Kinakapanayam ng announcer ang isang atheist (hindi naniniwala sa Dios).  Sinabi ni Kennedy:

“Habang nagkukumahog ako sa pagsisikap na makatawag sa istasyon ng radyo, nakinig ako sa isang dosena o higit pang mga Kristiyanong tumawag upang kausapin ang lalaking ito. Tila ang bawat Kristiyanong tumawag ay walang kakayahang magbigay ng matalinong pangangatwiran para sa pananampalatayang pinaniniwalaan niya. Ang bawat tumawag ay nagsimula sa pagsasabi na, ‘Sinasabi ng Biblia na ….’ Sasagot naman ang atheist  na ‘Bakit ka naniniwala sa Biblia?’  Ang bawat isa sa kanila ay tila nauwi sa tila walang lakas na sagot na,’Well, dahil iyon ang nasa puso ko.’ Tutugon naman ang  atheist ng, ‘Kung gayon, wala iyon sa aking puso, kaibigan, kung kaya’t hindi ko iyon pinaniniwalaan.’”[1]

► Paano mo sasagutin ang atheist na ito?

Sa kursong ito, pag-aaralan mo ang mga sagot sa mga tanong na tulad ng:

• Malalaman ba natin na mayroon ngang Dios?
• Bakit mayroong suliranin tungkol sa sakit, at kasamaan sa mundo?
• Ano ang itinuturo ng sannilikha sa atin tungkol sa Dios?
• Mapagkakatiwalaan ba ang Bagong Tipan?
• Natupad ba ni Jesus ang mga propesiya tungkol sa Mesiyas na ipinahayag sa Lumang Tipan?
• Tunay nga bang muling nabuhay mula sa mga patay si Cristo Jesus?
• Ang Kristiyanismo ba ang tanging daan patungo sa Langit?
• Ano ang Trinidad?
• Paano dapat tumugon ang Kristiyano sa animism (paniniwala sa mga espiritu)?
• Ano ang kahihinatnan ng mga taong hindi kailanman nakarinig ng Mabuting Balita?

[1] D. James Kennedy. Why I Believe. (Nashville: Thomas Nelson, 1999), p. 13.

Mahalaga ang apologetics kapwa sa pre-evangelism at post-evangelism. Ang pre-evangelism ay ang ginagawa natin upang tulungan ang isang tao na mas mapalapit sa pagtatalaga ng kanyang buhay kay Cristo. Magagamit ng Kristiyano ang apologetics upang maalis ang mga hadlang sa kaisipan ng tao patungo sa kanyang pagkakaroon ng pananampalataya.  Ang post-evangelism ay ang ginagawa natin upang tulungan ang mga Kristiyano upang maging mas matibay sa kanilang pananampalataya matapos na sila’y magbalik-loob.

Bakit mahalaga ang apologetics sa pre-evangelism? Dahil maraming mga tao ang lumalapit kay Cristo pagkatapos nilang pag-aralan ang mga ebidensiya para sa katotohanan ng Kristiyanismo.

Si C. S. Lewis ay isang dating atheist (hindi naniniwala sa Dios) na naging Kristiyano matapos matuklasan na ang Kristiyanismo ay totoo. Ang kuwento niya tungkol sa kanyang buhay bilang isang atheist, “Akala ko na naalis ko na ang mga Kristiyano…nang panghabang-panahon.”  Gayunman, “ang isang kabataan na nagnanais na mapanatili ang kanyang pagiging atheist ay dapat maging napakaingat sa kanyang mga binabasa. May mga bitag sa lahat ng lugar…”

Ang ebidensiya para sa Kristiyanismo ay napakatibay kaya’t hindi ito matakasan ni Lewis. Sinabi niya na siya ay nauwi sa pag-amin na mayroon ngang Dios, “sumisipa, kumakawala, tumututol at pinaikot-ikot ang (kanyang) mga mata sa lahat ng direksiyon upang makatakas lamang.  Habang kumikilos ang Dios sa buhay ni Lewis, siya’y naging isang matapat na Kristiyano na tumukoy sa kanyang kuwento ng pagbabalik-loob bilang   Surprised by Joy (Sinorpresa ng Kaligayahan).

Si Josh McDowell ay isa ring hindi madaling maniwala na nagbalik-loob sa Kristiyanismo matapos pag-aralan ang apologetics. Nagsikap siyang pawalang-saysay ang Kristiyanismo.  Si McDowell ay naging isang Kristiyano at sumulat ng isang libro na may pamagat na Evidence that Demands a Verdict (Ebidensiya na Humihingi ng Paghatol), upang ipahayag ang katotohanan ng pananampalatayang Kristiyano.

Si Lee Strobel, ang sumulat ng The Case for Christ, ay isang atheist na naging isang Kristiyano matapos pag-aralan ang ebidensiya para sa Kristiyanismo.  Ang isa sa mga librong binasa niya ay ang Evidence that Demands a Verdict.

Mabisang kasangkapan ang apologetics sa pre-evangelism. Kapag ginamit natin ang apologetics sa isang tao na hindi naniniwala na totoo ang Kristiyanismo, maaalis natin ang hadlang sa kanilang kaisipan na siyang nakakapigil sa kanya para paniwalaan ang ebanghelyo. Sa ganitong paraan, makakatulong sa iyo ang apologetics upang maibahagi ang iyong pananampalataya.

Nakakatulong din ang apologetics sa post-evangelism.  Hindi lamang makakatulong sa iyo upang maibahagi sa iba ang iyong pananampalataya, patitibayin din nito ang iyong pananampalataya at ang pananampalataya ng iba.  Ito ang post-evangelism.  Bakit mahalaga ang apologetics sa post-evangelism? Ang pagkaalam kung bakit ka naniniwala  ay magpapatibay sa iyong pananampalatayang Kristiyano.

Maraming tao na kahit nagsasabi na sila’y born-again na Kristiyano ay nag-iisip na hindi mahalaga kung anong relihiyon ang kinaaaniban mo dahil ang lahat ng pananampalataya ay nagtuturo ng pare-parehong leksiyon tungkol sa buhay.  Maraming Kristiyano ang hindi nakakaalam kung bakit sila naniniwala sa kanilang pinaniniwalaan.  Sila ay madaling matalo ng mga atakeng pansira sa pananampalataya ng mga mapag-alinlangan/mapagduda.  Ang pag-aaral ng apologetics ang maghahanda sa iyo upang sagutin ang mga pagdududa na naglalayong sirain ang iyong pananampalataya.

Mahalaga  ba ang pagkaalam ng apologetics upang ang isang tao ay sumampalataya kay Cristo?  Hindi, maraming Kristiyano ang naging mananampalataya kay Cristo matagal na panahon bago pa man nila nalaman ang lahat ng ebidensiya ayon sa kasaysayan o siyensiya na sumusuporta sa katotohanan ng Biblia.  Gayunman, maaari ring ang mga taong ito mismo ay magkaroon ng kalituhan sa mga kasinungalingan na sinasabi ng Diyablo sa kanila patungkol kay Cristo. Ito ang isang mahalagang dahilan kung bakit dapat nating matutuhan ang mga dahilang pangkaisipan para sa ating pananampalataya.

Mga Tanong sa Pagbabalik-Aral

Kung kayo ay nag-aaral bilang isang grupo, sasagot ng tig-iisang tanong ang bawat  miyembro ng grupo. Kung ikaw ay nag-iisang nag-aaral, sagutin ang bawat tanong. Kung hindi mo alam ang sagot, tingnan ang sagot sa naunang seksiyon.

(1) Ano ang kahulugan ng Kristiyanong apologetics?

(2) Bakit natin sinasabi na mahalaga ang apologetics sa pre-evangelism?

(3) Bakit natin sinasabi na mahalaga ang apologetics sa post-evangelism? 

Ang pinakamalaking dahilan kung bakit natin dapat pag-aralan ang apologetics ay dahil sinasabi sa atin ng Biblia na dapat tayong maging laging handa upang ipagtanggol ang ating pananampalataya.  Isinulat ni Apostol Pedro na,

“Subali’t sa inyong puso parangalan ninyo si Cristong Panginoon bilang banal, laging handang magtanggol sa sinumang nagtatanong sa iyo ng dahilan ng iyon pag-asa; gayunman gawin ninyo ito nang may kahinahunan at paggalang.”[1]

Ang salitang Griyego na isinalin na “defense” ay apologia.  Sa sinaunang Griyego, ang salitang apologia ay tumutukoy sa pagtatanggol ng isang taong isinasakdal sa hukuman.  Ang taong may reklamo ay magpapahayag ng kanyang akusasyon (acategoria).  Pagkatapos, magbibigay ang akusado ng kanyang depensa (apologia). 

Sinasagot ng 1 Pedro 3:15 ang tatlong katanungan tungkol sa apologetics.

1. Kailangan bang gamitin ng mga Kristiyano ang apologetics?  Oo, ang mga Kristiyano ay dapat maging laging handa na magbigay ng pagtatanggol, isang makatwirang pagpapaliwanag ng iyong pinaniniwalaan.
2. Sino ang kailangan nating abutin sa pamamagitan ng apologetics?  Ang bawa’t isang nagtatanong ng dahilan ng iyong pag-asa.
3. Paano natin dapat iprisinta ang apologetics? Nang may kahinahunan at paggalang.

Bukod sa utos na ito, ang Biblia ba mismo ay nagsusulong ng paggamit ng apologetics? Oo, halimbawa, tinukoy ni Lucas ang “hindi mabilang na patunay na hindi mapasusubalian” na ginamit ni Jesus upang patunayan na Siya nga ay buhay pagkatapos ng kanyang muling pagkabuhay (Mga Gawa 1:3). Gayundin, sa Mga Gawa 17 sinasabi na si Pablo, habang nasa Athenas, ay nagsalita tungkol sa altar na Griyego para sa “hindi nakikilalang Dios” upang lumikha ng kaso para sa Kristiyanismo.  Tiniyak ng mga sumulat ng Biblia na nauunawaan ng kanilang mga mambabasa na ang

[1] 1 Pedro 3:15

► Kailan natin dapat iprisinta ang apologetics? Dapat ba natin iyong iprisinta bago o pagkatapos nating ipahayag ang Mabuting Balita?

Ang pangkalahatang tuntunin ay:  kapag nagbabahagi ka ng iyong pananampalataya, iprisinta mo muna ang ebanghelyo. Pagkatapos, kung kinakailangan, gamitin ang ang apologetics upang suportahan ang ipinahayag mong ebanghelyo.

May mga pasubali sa tuntunin na “ebanghelyo muna”.  Halimbawa, kung minsan mas una  mong  gagamitin ang isang paksa sa apologetic upang simulang ipaalam ang pangunahing mensahe ng Biblia. Mahalagang dapat tandaan na ang ebanghelyo ang pangunahing mensahe. Gamitin  ang apologetics kung ang tao ay nagpapahayag ng pagtutol o kung ang paggamit ng apologetics ay lilikha ng pagkakataon upang ibahagi ang ebanghelyo.

Mga Tanong sa Pagbabalik-Aral

(4) Anong talata sa Bagong Tipan ang nagpapakita ng pangangailangan sa apologetics?  Bigkasin ang talatang ito.

(5) Anong tatlong tanong tungkol sa apologetics ang sinagot sa 1 Peter 3:15?

(6) Kapag ibinabahagi mo ang iyong pananampalataya, alin ang dapat maging una, ang ebanghelyo o apologetics? Bakit?

Kung ang ebanghelyo ang ating pangunahing mensahe, mahalaga na magkaroon tayo ng mabuti at tamang pagkaunawa sa ebanghelyo. Ang 1 Corinto 15:1-4 ay nagbibigay ng buod ng “Mabuting Balita”

• Namatay si Cristo para sa ating mga kasalanan.
• Siya ay inilibing.
• Siya ay muling nabuhay at nagpakitang buhay sa maraming tao.

Ang Kasulatan ay nagpapakita ng resulta ng kamatayan at muling pagkabuhay ni Cristo:

• Maaari tayong magkaroon ng kapatawaran at paglilinis sa kasalanan.[1]
• Maaari tayong ampunin sa pamilya ng Dios at panahanan ng Espiritu ng Dios.[2]
• Maaari tayong mamuhay nang may kabanalan at kalugod-lugod sa Dios.[3]
• Magkakaroon tayo ng isang bagong katawan na muling binuhay upang mabuhay magpasawalang-hanggan kasama ni Cristo sa isang bagong langit at isang bagong daigdig.[4]

Narito ang buod ng mensahe ng ebanghelyo:  ang ebanghelyo ay ang mabuting balita na maaari tayong maligtas sa pananampalataya sa ipinako at muling nabuhay na taong-Dios na si Cristo.  Upang ipaliwanag ang ebanghelyo sa isang tao, narito ang isang subok na sa panahong pamamaraan:

Ang Pangunahing Mensahe ng Ebanghelyo[5]

Magsimula sa pagtatanong sa tao kung ano sa palagay nila ang pangunahing mensahe ng Biblia. Tanggapin ang kanilang tugon, tapos sabihin na, ”Maaari ko bang ipakita sa iyo ang isang diagram na sa aking pananaw ay nagpapakita ng pangunahing mensahe ng Biblia?”

Kapag nagbigay sila sa iyo ng pahintulot, sabihin ang sumusunod habang iginuguhit mo ang diagram (idagdag ang mga figures, hugis, o salita habang binabanggit mo ang mga konseptong nakaugnay sa kanila).[6]

Ang pangunahing mensahe ng Biblia ay ito: Nilikha tayo ng Dios, ang tao, upang magkaroon ng banal na relasyon ng pag-ibig sa Kanya.  Subalit tayo’y nagkasala, at ang ating kasalanan ang lumikha ng malaking pagitan sa atin at sa Dios. Tinawag ng Biblia ang pagkakahiwalay na ito na kamatayan. Sa katotohanan, kapag tayo’y namatay habang patay pa ang ating espiritu, tayo ay panghabangpanahong mahihiwalay sa Dios sa lugar na tinatawag ng Impiyerno. Iyan ang masamang balita ng Biblia.

Ang mabuting balita: Iniibig tayo ng Dios at hindi Niya nais na tayo’y mapunta sa impiyerno (Juan 3:16). Kaya, ipinadala ng Dios Ama ang Dios Anak, si Jesus, sa mundo upang mamatay sa krus at muling mabuhay mula sa mga patay, upang mapanumbalik ang ating relasyon sa Dios.

Ngayon, kung tayo’y magsisisi – kung tatalikod tayo sa lahat ng ating kasalanan (Mga Gawa 3:19)-at kung tatanggapin natin si Cristo sa ating mga puso at buhay-magtitiwala sa kanya upang patawarin tayo sa ating mga kasalanan (Juan 1:12)-sa gayun, darating tayo sa panahon na lilipat tayo mula sa kamatayan patungo sa buhay (tatawid tayo sa tulay).  Magkakaroon tayo ng kaugnayan sa Dios at magiging isang bagong nilalang.  At sa wakas, ang lahat ng nagtitiwala kay Cristo lamang para sa kanilang kaligtasan ang pupunta sa Langit upang gugulin ang walanghanggan sa masayang pakikisama sa Dios at iba pang nakakikilala sa Dios.

Ito ang pangunahing mensahe ng Biblia.  Tatanungin kita kung…

• Saan mo nakikita ang iyong sarili sa diagram?
• Saan mo gustong mapunta?
• May anumang bagay ba na nakakapigil sa iyo na tumawid sa ngayon?

[1] Hebreo 9:22.

[2] Galacia  4:4-6.

[3] Hebreo 13:12, 20-21.

[4] Filipos 3:20-21.

[5] Maaari mo nang  i-download ang isang libreng PowerPoint ng gospel presentation sa www.answersingenesis.org/go/defending-your-faith.  I-Click mo ang link sa “Basic Message of the Bible” upang i-download ang  presentation na ito.

[6] Ang illustration/paglalarawang ito ay may copyright ng Answers in Genesis.

Kailangang malaman ng bawat Kristiyano kung bakit siya naniniwala. Kailangang maunawaan ng bawat Kristiyano ang pundasyon ng kanyang pananampalataya.[1]

Patungkol naman sa mga di-mananampalataya: Ano ang role ng apologetics sa mga hindi mananampalataya? Ayon kay Josh McDowell, may tatlong dahilan kung bakit tinatanggihan ng mga tao  si Cristo:

• Kawalang kaalaman (maraming beses ito ay sinasadyang kawalang-kaalaman)
• Pagmamataas
• Mga suliraning pang-moral

Maraming mga tao ang nagtataglay ng sinserong pag-aalinlangan sa kanilang kaisipan patungkol sa katotohanan ng Kristiyanismo.  Ang suliranin sa mga taong ito ay ang kanilang kawalang kaalaman sa pananampalatayang Kristiyano. Nangangailangan ang mga taong ito ng apologetics.

Mayroon namang ibang tao na nagpapahayag ng kanilang pangangatwiran o pagtutol sa isip (intellectual objections) bilang dahilan upang umiwas na aminin ang tunay na dahilan kung bakit ayaw nilang maniwala.  Maaaring ang mga taong ito ay mapagmalaki o may mga kasalanang ayaw nilang talikuran.  Kailangan nating alamin ang tunay na dahilan kung bakit tinatanggihan ng mga ito si Cristo, at komprontahin sila sa katotohanan ng kanilang kasalanan at pagmamataas.  Gayunman, kailangan din nating harapin ang kanilang pagtutol na pangkaisipan.  Maraming beses na nangangailangan ang mga taong ito ng sagot sa kanilang mga pagdadahilan sa kanilang kaisipan bago nila aminin ang tunay na dahilan kung bakit nila tinatanggihan si Cristo.  Dahil dito, ang sinumang nagpapahayag ng kanyang pagtutol sa kaisipan ay maaaring mangailangan ng apologetics, anuman ang pinakamalalim na dahilan ng taong iyon upang ipahayag ang kanyang pagtutol.

Mga Tanong sa Pagbabalik-Aral

(7) Anu-ano ang tatlong dahilan kung bakit tinatanggihan ng mga tao si Cristo?

(8) Bakit kailangan nating harapin ang mga pagtutol na pangkaisipan (intellectual objections), kahit para sa mga taong may mas malalim na dahilan sa kanilang di-pananampalataya?

[1] Ang layunin ng  Apologetics
“Sa labanan, ang layunin ay talunin ang kalaban.  Sa evangelism, ang layunin ay hikayatin sila.”
-Ravi Zacharias

Si C.S. Lewis (1898-1963) ay isinilang sa isang pamilyang Kristiyano sa Ireland. Ang kanyang lolo-sa-lolo ay isang ministrong Methodist, at ang kanyang lolo ay isang evangelical Anglican. Gayunman, nang mamatay ang kanyang ina dahil sa kanser, ipinasya ni Lewis na ang Dios ay isang malupit na Dios.  Sa edad na labintatlo, ipinahayag na niya na siya’y isang atheist (hindi naniniwala na may Dios).

Naging isang matalinong mag-aaral ng literature si Lewis sa Unibersidad ng Oxford. Nang makatapos, siya’y naging isa sa mga pinakapopular na tagapagsalita sa Kolehiyo ng Magdalen, sa Oxford. Dalawa sa kanyang pinakamatalik na kaibigan sa English faculty, sina Hugo Dyson at J.R.R. Tolkien, ay mga Kristiyano. Sa kanyang pakikipag-usap sa mga lalaking ito at sa kanyang pansariling pagbabasa, nakita ni Lewis ang kahungkagan sa kaisipan (intellectual emptiness) ng atheism.

Noong 1929, inamin ni Lewis ang katotohanan na mayroon ngang Dios. Siya ay naging “ang pinaka atubiling nagbalik-loob sa buong Ingglatera”.  Sa puntong ito, ipinahayag ni Lewis ang katotohanan ng theism (“Ang Dios ay Dios”), subali’t hindi pa siya nagiging isang mananampalataya.  Nakumbinsi ng apologetics ang isipan ni Lewis na mayroon ngang Dios; subali’t hindi pa napapanalunan ng ebanghelyo ang kanyang puso.

Dalawang taon ang lumipas, isinuko ni Lewis ang kanyang buhay kay Cristo. Sa pagkakataong ito, mayroon nang tunay na pagbabago sa puso ni Lewis, hindi lamang pag-amin sa kanyang isip na mayroon ngang Dios. Si Lewis ay hindi na “atubiling nagbabalik-loob.”  Ngayon siya ay “ginulat ng kaligayahan,” at siya’y buong-pusong sumunod kay Cristo Jesus.

Si Lewis ay naging isa sa pinakamaimpluwensiyang manunulat na Kristiyano ng ikadalawampung siglo.  Sumulat siya ng dalawampu’t limang aklat na tumatalakay sa maraming aspeto ng pananampalatayang Kristiyano.  Sa panahon ng lumalaganap na sekularismo, si Lewis ay isang mahusay na tagapagtanggol ng pananampalatayang Kristiyano.

Ang pagbabalik-loob ni C.S.Lewis ay nagpapakita ng kaugnayan sa pagitan ng apologetics at evangelism. Pagkamatay ng kanyang ina, si Lewis ay nagkaroon ng mga katanungan sa kaisipan kung talagang mayroon ngang Dios. Hindi mapag-ugnay ni Lewis ang isang mapagmahal na Dios at ang pagkakaroon ng sakit at paghihirap sa mundong ito.  Bago nabuksan ang kanyang mga tenga sa ebanghelyo, kinailangan muna niyang marinig ang sagot sa kanyang mga tanong.

Apologetics ang nagdala kay Lewis sa punto na tinanggap niya na mayroon ngang Dios; ang ebanghelyo ang nagdala sa kanya sa isang maligayang relasyon sa Dios. Bagaman ang ebanghelyo ang karaniwang dapat unang ipahayag, ang pagbabalik-loob ni C.S. Lewis ay nagpapakita na kung minsan kinakailangan ang apologetics upang ihanda ang daan para sa ebanghelyo.

Hindi nagdadala ng tao kay Cristo ang apologetics mismo. Binubuksan ng Dios ang mga mata ng mga bulag sa espiritu. Gayunman, ginagamit ng Banal na Espiritu ang apologetics bilang paraan upang tulungan ang mga taon na matagpuan si Jesus.  Dapat nating ipanalangin na gamitin ng Dios ang mga impormasyon na ibinabahagi natin sa iba upang tulungang mabuksan ang kanilang espirituwal na mga mata.

Ang Salita ng Dios (na mas matalas pa sa tabak) ang siyang tatagos sa puso ng isang taong naliligaw upang siya’y magising sa kaniyang pangangailangan kay Cristo.[1] Tama, kailangan nating ipagtanggol ang Kasulatan. Makatutulong ito upang magkaroon ng higit na katiyakan ang mga tao na mapagtitiwalaan nila ang kanilang nababasa sa Biblia, subali’t dapat nating tandaan na ang Biblia ay nagpapatotoo sa kanyang sarili.

Ano ang ibig sabihin kapag sinasabi nating “ang Biblia ay nagpapatoto sa kanyang sarili”? Dahil ang Biblia ay Salita ng Dios, ito ay buhay at makapangyarihan. Nangungusap ang Biblia sa ating mga puso sa kanyang sariling katotohanan. Nauunawaan ng ating mga puso ang katotohanan ng Salita ng Dios.

Dahil ang Salita ng Dios ay nagpapatotoo sa kanyang sarili, maraming tao ang sumasampalataya kay Cristo kahit hindi nila nalalaman ang mga pangangatwiran na sumusuporta sa Kristiyanismo. Kinikilala nila ang katotohanan ng Biblia matagal na panahon bago pa man nila nabuo ang mga pangangatwiran sa kaisipan para sa kanilang pananampalataya.

Sa buong panahon ng kasaysayan, ang mga Kristiyano mula sa lahat ng antas ng lipunan ay naging willing na mamatay para sa kapakanan ng ebanghelyo.  Ang ilan sa mga ito ay may mataas na pinag-aralan; ang iba nama’y ni hindi man lang marunong bumasa.  Subali’t ang kanilang pananampalataya ay hindi matitinag! Saan nagmumula ang kanilang katiyakan at pagtitiwala? Hindi ito nagmula sa natural na kakayahan o intellectual argument, kundi mula sa kapahayagan ng Banal na Espiritu sa “mata ng kanilang puso.”[2]

May dalawang paraan upang makakita.  Nakakikita tayo gamit ang pisikal na mga mata at gamit ang espirituwal na mga mata – ang mga mata ng puso.  Maraming mga tao ang nakakaalam na ang Biblia ang Salita ng Dios dahil kapag binabasa nila ito o naririnig nila itong binabasa, inihahayag ng Dios ang kanyang kaluwalhatian sa kanilang mga puso.

Ang Patotoo ng Isang Pastor na Filipino

Isinilang ang isang pastor sa kabundukan ng Pilipinas sa isang tribong pagano.  Ang kanyang ama ay isang “pari” na nagsasagawa ng ritwal na demonic para sa tribu.  Isang araw, may nagbigay sa kanya ng Bagong Tipan sa kanyang sariling wika. Nagsimula siyang magbasa—at hindi siya makatigil sa pagbasa!

Alam niya na totoo ang librong ito kahit hindi niya maipaliwanag kung bakit.  Nang mabasa niya ang kwento tungkol sa pagpapako sa krus, nagsimula siyang umiyak.  Sa unang pagkakataon, binabasa niya ang kwento ng kamatayan ni Jesus. “Habang nagbabasa ako,” sabi niya,” pakiramdam ko’y biglang nalantad ang aking kaluluwa, at ako’y umiyak sa Dios upang ako’y iligtas! Pagkatapos noon, pakiramdam ko’y malinis na ako!”

[1] Hebreo 4:12

[2] 1 Corinto 2:14; Efeso 1:19

Inilista ni John Piper ang ilang paraan kung paano nagbibigay ang Dios sa mga tao ng espirituwal na paningin.[1]

Inihahayag ng Dios ang Kanyang Kaluwalhatian sa Kapaligirang Kanyang Nilikha

Isinulat ni Apostol Pablo na ang “walang hanggang kapangyarihan at kalikasang maka-Dios ay malinaw na nauunawaan mula pa sa paglikha ng mundo, sa mga bagay na nilikha niya.”  Ang sangkatauhan ay binigyan ng espirituwal na paningin ng kaluwalhatian ng Dios sa pamamagitan ng mundong Kaniyang nilikha.  Wala tayong maidadahilan.[2] Ang pagtuturo sa mga tao kung paano ipinahahayag ng sanlibutan ang handiwork/likhang-kamay ng Dios ay isang anyo ng apologetics.

Inihahayag  ng Dios ang Kanyang Kaluwalhatian sa Persona at Sakripisyo ni Cristo Jesus

Sa mga taong handang tanggapin si Cristo, supernaturally na binubuksan ng Dios ang mga mata ng kanilang puso upang makita ang kanyang kaluwalhatian at makumbinsi sila na siya nga ay kung ano ang ipinahahayag niya.[3] 

Inihayag ng Dios ang kanyang sarili sa lahat ng tao. “Ang biyaya ng Dios na nagdudulot ng kaligtasan ay nagpakita sa lahat  ng tao.”[4] Ngunit nakalulungkot, na karamihan sa mga tao ay tumanggi sa kanyang biyaya at nanatiling bulag.  Ang mga lalaki at babaeng tumangging makita ang biyayang ito ay naging mas lalo pang bulag.  Subali’t para sa mga nakahandang makakita, inihahayag ng Dios ang higit pa niyang kaluwalhatian at biyayang nakapagliligtas.

► Basahin ang Mateo 13:13 at Juan 9:39. Paano maaaring maging possible na tumingin subalit hindi makakita, at makinig subalit hindi makarinig? Talakayin ang inyong sagot bilang isang grupo.

Inihahayag ng Dios ang Kanyang Kaluwalhatian sa Ebanghelyo

Sa 2 Corinto 4:6, nagbigay si Pablo ng isang kahanga-hangang pahayag!

“Dahil ang Dios, na nagsabi, ‘Magliwanag ang ilaw sa kadiliman’, ay nagliwanag na sa ating mga puso upang ibigay ang liwanag ng kaalaman sa kaluwalhatian ng Dios sa mukha ni Cristo Jesus.”

Kung paanong sinabi ng Dios,”Magkaroon ng liwanag” sa panahon ng paglikha, iniuutos din Niya ang espirituwal na liwanag upang magliwanag nang mabuti sa bawat pusong handang tumanggap na alam nating si Jesus at ang ebanghelyo ay tunay.  Nangungusap ang Dios sa pamamagitan ng Ebanghelyo upang ipakilala ang kanyang sarili sa sinumang handang makakita.

Inihahayag ng Dios ang Kanyang Kaluwalhatian sa Pamamagitan ng Buhay at Patotoo ng mga Mananampalataya

Nabasa natin sa itaas na “ang biyaya ng Dios na nagdadala ng kaligtasan ay napakita sa lahat ng tao.” Bago iyon, nagpahayag si Pablo ng isa pang nakagugulat na pahayag.  Sumulat si Pablo kay Tito, isang batang pastor sa isla ng Creta. Sinasabi ni Pablo na dapat turuan ni Tito ang mga Kristiyano kung paano sila mamumuhay nang may kabanalan, “upang sa lahat ng bagay maaari nilang ipalamuti ito sa doktrina ng Dios na ating Tagapagligtas.”[5]  Nagiging kaakit-akit ang Ebanghelyo dahil sa buhay at patotoo ng mga mananampalataya.  Nagsasalita ang Dios sa mga puso ng hindi mananampalataya sa pamamagitan ng buhay ng mga matapat na Kristiyano.  Ang banal na pamumuhay ng mga Kristiyano ay isang mahalagang apologetic.

[1] Ang materyal  na ito ay sinipi sa sermon ni John Piper,“God’s Peculiar Glory: How We Know the Bible Is True” na ipinangaral sa Houston, Texas. http://www.desiringgod.org/messages/gods-peculiar-glory.

[2] Awit 19; Roma 1:19-21

[3] Efeo 1:19

[4] Tito 2:11

[5] Tito 2:10

Bata pa siya ay ipinasya na ni David na maging isang atheist (hindi naniniwala na may Dios).  Subali’t bilang isang kabataang naghahanap ng kapayapaan, nagsimula siyang mag-eksperimento sa iba’t-ibang relihiyon.  Umanib siya sa Buddhismo, subali’t dito’y nakaramdam siya ng kahungkagan.  Pagkaraan, pinag-aralan niya ang mga sinulat ni Confucius, subali’t hindi pa rin niya matagpuan ang kapayapaan ng kalooban.

Sa isang pagkakataon, nagtangka siyang pag-aralan ang Biblia.  Subali’t nang dumating siya sa kuwento ng Baha, galit niyang isinara ang Biblia. Ikinagalit niya ang isiping winasak ng Dios ang mundo sa pamamagitan ng buong mundong baha. Sinabi ni David, “Determinado akong kailanman ay hindi maging Kristiyano! Hindi ko kailanman maintindihan ang isang mapaghiganting dios na magdadala ng gayung kamatayan at paglipol sa tao!”

Ilang taon pagkalipas noon, dumalo si David sa isang klase sa Ingles sa isang unibersidad na Tsino.  Ang propesor ay isang kabataang Kristiyano mula sa Estados Unidos.

“Lubhang maingat ang batang propesor na ito sa kanyang pagbabahagi ng kanyang ebanghelyo”, sabi ni David.  “Alam niya na siya’y minamatyagan ng mga awtoridad kung kaya’t bihira siyang nagpapatotoo sa silid-aralan, bagaman alam namin na siya ay isang Kristiyano.  Subalit ang kanyang kaligayahan ang nakaakit sa akin!  Ngayon lang ako nakakilala ng isang taong gayun kaligaya! Nakikita naming siya sa campus na naggigitara at umaawit, at tila napakapayapa niya. Kailangan ko talagang malaman kung saan nagmumula ang kanyang kapayapaan!

“Isang araw sinundan ko ang propesor sa kanyang tinutuluyan, at sa kanyang paputol-putol na salitang Tsino ibinahagi niya sa akin ang plano ng kaligtasan. Habang siya’y nagbabasa basta lang ako naniwala sa mensahe at agad-agad sa sandaling iyon alam ko na may himala at kahanga-hangang bagay na naganap sa akin.  Pakiramdam ko, nagbago ang buong mundo! Tumingin ako sa labas ng bintana ng apartment at nakita ang mga bulaklak na tila ba sa unang pagkakataon. Napakaganda ng mga iyon!” Pagkatapos, napagtanto ko na hindi ang mundo ang nagbago.  Ang pagbabago ay naganap sa aking puso!”

Ginamit ng Dios ang buhay ng isang Krisatiyano upang ipahayag ang kanyang kaluwalhatian sa nagugutom na puso ni David. Pinalamutian ni David “ang doktrina ng Dios” sa pamamagitan ng kanyang maligayang buhay Kristiyano.

Mga Tanong sa Pagbabalik-Aral

(9) Sino ang Persona na nagbubukas ng mata ng mga taong bulag sa espirituwal?

(10) Ginagamit ba ng Banal na Espiritu ang apologetics sa pagtulong sa mga tao na    magkaroon ng pananampalataya kay Cristo?

(11) Ano ang ibig sabihin pag sinabing:” Ang Kasulatan ay nagpapatotoo sa kanyang sarili”?

(12) Magbigay ng apat na paraan kung paano inihahayag ng Dios ang kanyang kaluwalhatian sa espirituwal na mata ng ating puso.

Pinigil ni Jia si Lee at  sinabi, “Maaari ba kitang makausap sandali? Sa palagay ko mayroon akong sagot sa iyong tanong tungkol sa pagkakaiba ng oras ng pagpapako kay Cristo ayon kay Marcos at kay Juan.”

Nagulat si Lee.  “Malaki talaga ang pagpapahalaga mo sa relihiyosong aklat na iyon upang hanapin mo ang sagot sa aking tanong? Hindi ko inisip na gusto ng mga Kristiyano ang mga tanong! Akala ko isinara na ng mga Kristiyano ang kanilang isip at mga mata sa katotohanan.  Pero sige nga, sabihin mo nga sa akin kung ano ang iyong natuklasan?”

Ipinakita ni Jia kay Lee kung ano ang kanyang natuklasan nang pag-aralan niya ang Marcos at Juan sa isang komentaryo sa Biblia. Ang tanong ni Lee, tulad ng iba pang mga tanong tungkol sa Biblia, ay maaaring sagutin kung bibigyang-pansin ang konteksto ng kasaysayan.  Sinabi ni Jia, “Ang ebanghelyo ni Marcos ay isinulat sa pagitan ng A.D. 45 at 65. Sa panahong iyon, ang mga Judio ay gumagamit ng kanilang sariling sistema ng pagbilang ng oras.  Nagsisimula sila ng bagong araw sa 6:00 a.m. Marahil ginamit ni Marcos ang sistema ng mga Judio sa kanyang Ebanghelyo. Nang sabihin sa Marcos 15:25 na si Jesus ay ipinako sa ikatlong oras ng araw, nangangahulugan ito na siya’y ipinako ng 9:00 a.m.”

“Iyan ang aking sinasabi,” sagot ni Lee. “Sinasabi ni Marcos na 9:00 a.m. subali’t sinasabi ni Juan na 12:00 p.m. Mali ang isa sa kanilang dalawa!”

Ngumiti si Jia at mahinang sinabi, “Hindi naman tiyakang sinabi ni Juan na si Jesus ay humarap kay Pilato sa 12:00 p.m.  Sinabi niya na iyon ay ika-anim na oras na.  Isinulat ni Juan ang kanyang ebanghelyo mas huli kaysa kay Mark.  Marahil siya’y sumusulat mula sa Efeso, isang kolonya ng Roma.  Matindi ang impluwensiya ng Roma sa mga araw na iyon, lalo na sa mundo ng mga Hentil. Sinisimulan ng mga Romano ang bagong araw sa 12:00 a.m.  Kaya’t kung si Juan ay gumagamit ng sistemang Romano, sa Juan 19:14, ang ‘ika-anim na oras’ ay 6:00 a.m.”

“At kung magkasama, ang dalawang ebanghelyong ito ay nagpapakita ng kuwento ng paglilitis at pagpapako kay Jesus.  Ipinapakita ni Juan na si Jesus ay hinatulan ni Pilato sa ika-6 ng umaga (ika-anim na oras) pagkatapos ng paglilitis sa gabi.  Ni hindi nga legal ang paglilitis sa gabi! Hindi makatarungan ang naging paghatol kay Jesus.  Pagkatapos, ipinakikita ni Marcos na tatlong oras ang nakalipas, ipinatupad ang hatol ni Pilato.  Ipinako sa krus si Jesus sa 9:00 a.m. At, Lee, siya ay ipinako hindi dahilan sa anupamang mali na kanyang ginawa. Maging si Pilato ay nagsabi rin  na ‘Wala akong nakikitang kasalanan sa kanya.’  Ipinako si Jesus sa krus dahil sa mga kasalanan mo at kasalanan ko.  Namatay siya upang ikaw at ako ay mabuhay nang walanghanggan.”

(1) Ang Apologetics at ang Ulo:  Sisimulan mo ang susunod na klase sa isang pagsusulit sa mga tanong sa pagbabalik-aral mula sa Aralin 1.  Maingat na pag-aralan ang mga tanong na ito bilang paghahanda sa pagsusulit.

(2) Ang Apologetics at ang Puso:  Pasalamatan mo ang Dios sa pagpapahayag Niya sa iyo ng kanyang sarili.  Pasalamatan siya sa pag-aalis ng mga batong nakatitisod na siyang nagsara ng iyong kaisipan sa katotohanan.  Isipin mo ang isang taong ang buhay ay nagpakita ng genuine na pagiging Kristiyano sa iyo.  Sulatan o tawagan ang taong ito upang ipahayag ang iyong pasasalamat.

(3) Ang Apologetics at ang Kamay: Kausapin ang isang hindi mananampalataya tungkol sa kaniyang pananaw tungkol sa Kristiyanismo. Itanong: “Ano ang iyong mga dahilan na hindi ka isang Kristiyano?” Huwag kang makipagtalo, subali’t pakinggan siya habang ibinabahagi nila ang kanilang dahilan sa hindi paniniwala. Tanungin sila kung gusto nilang marinig ang mga sagot tungkol sa pananampalatayang Kristiyano. Tanungin kung payag silang makipag-usap uli sa iyo tungkol dito habang nagpapatuloy ka sa kursong ito. Magsulat ng notes tungkol sa inyong pag-uusap upang ibahagi sa inyong susunod na klase.

(1) Ano ang kahulugan ng Kristiyanong apologetics?

(2) Bakit natin sinasabing mahalaga ang apologetics sa pre-evangelism?

(3) Bakit natin sinasabing mahalaga ang apologetics sa post-evangelism?

(4) Anong talata sa Bagong Tipan ang nagpapakita ng pangangailangan para sa mga humihingi ng paumanhin? Isulat ang talatang ito mula sa memorya.

(5) Anong tatlong tanong tungkol sa apologetics ang sinagot sa 1 Pedro 3:15?

(6) Kapag nagbabahagi ka ng iyong pananampalataya, alin ang dapat mauna: ang Ebanghelyo o ang apologetics? Bakit?

(7) Ano ang tatlong dahilan na tinatanggihan ng mga tao si Cristo?

(8) Bakit dapat tayong tumugon sa mga pagtutol na pangkaisipan, kahit sa mga taong may mas malalim na dahilan sa kanilang di-paniniwala?

(9) Sino ang Personang nagbubukas ng mata ng mga espirituwal na bulag?

(10) Ginagamit ba ng Banal na Espiritu ang apologetics upang tulungan ang mga tao na magkaroon ng pananampalataya kay Cristo?

(11) Ano ang ibig sabihin ng ‘Ang Kasulatan ay nagpapatotoo sa Kanyang Sarili’?

(12) Ilista ang apat na paraan kung paano inihahayag ng Dios ang kanyang kaluwalhatian sa espirituwal na mata ng ating puso.